Τρίτη, 29 Μαΐου 2012

El Salvador. Ο Πυθαγόρας Του Ποδοσφαίρου.


Οι balacticos στην μεγαλύτερη (κυριολεκτικά και μεταφορικά) στιγμή από την ημέρα της δημιουργίας τους, υψώνουν την σημαία της αντίδρασης. Ποιος Pele? Ποιος Maradona? Κυρίες και κύριοι….. ο Johan Cruyff. Κάτι παραπάνω από ένα άρθρο. 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Όταν μιλάμε για ποδόσφαιρο, δύο ονόματα έρχονται κατευθείαν στο μυαλό: Pele και Maradona. Ωστόσο υπάρχει ένας ποδοσφαιριστής που με την προσωπικότητα και τις ικανότητες του, διεκδικεί επάξια την κορυφαία θέση στο πάνθεον του δημοφιλέστερου αθλήματος στον κόσμο. Ο λόγος για τον επονομαζόμενο και ως ιπτάμενο Ολλανδό, τον Johan Cruyff.

«Το ποδόσφαιρο είναι απλό. Αλλά το πιο δύσκολο πράγμα είναι να παίξεις απλό ποδόσφαιρο.» Johan Cruyff.

Ο Cruyff με την απίστευτη διορατικότητα του και την σχεδόν μαθηματική χρήση των διαστάσεων του γηπέδου, ήταν ο «Πυθαγόρας με ποδοσφαιρικά παπούτσια» όπως πολύ εύστοχα τον είχε παρομοιάσει ο David Miller, τέως επικεφαλής του αθλητικού τμήματος των Times. Κανένας άλλος παίκτης δεν μπορεί να καυχιέται ότι υπήρξε η επιτομή του totaalvoetvbal που οραματίστηκε ο τεράστιος Rinus Michels, με την καινοτόμα για την εποχή του τακτική και τις συνεχείς εναλλαγές θέσεων των παικτών, εντός αγωνιστικού χώρου.

Ο Cruyff μπορούσε να αγωνιστεί ως καθαρός επιθετικός, στα άκρα της επίθεσης, πίσω από τον επιθετικό, ένα πραγματικό πολυεργαλείο που χρησιμοποιούσε εξίσου καλά και τα δύο πόδια, με αέρινο (εξ αυτού και το προσωνύμιο ιπτάμενος) και πρωτόγνωρο για εκείνη την εποχή αγωνιστικό στυλ, όπως ήταν και ο αριθμός στην φανέλα του, το νούμερο 14. Με εκπληκτική επιτάχυνση στα πρώτα μέτρα, σταματούσε ξαφνικά να τρέχει λες και ο διαιτητής είχε διακόψει τον αγώνα, σήκωνε τα χέρια δίνοντας κατευθύνσεις στους συμπαίκτες του και έπειτα ξεκινούσε ξανά, εξίσου γρήγορα, σκορπίζοντας τους δύσμοιρους αμυντικούς στο διάβα του. Ψηλόλιγνος με μακριά μαλλιά, μανιακός καπνιστής (η Camel θα μπορούσε να του στήσει ανδριάντα) υπήρξε μια προσωπικότητα που σημάδεψε την μεταπολεμική Ολλανδία.

Όλα τα παραπάνω συνδυαζόταν με μια σχεδόν επαναστατική αγωνιστική συμπεριφορά. Ο Cruyff ήταν ο τακτικιστής υπολοχαγός (κυρίως) του Michels στον αγωνιστικό χώρο, κάτι σαν βοηθός προπονητή δηλαδή, ενώ με τις ενέργειες του πρωτοπόρησε στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο όσον αφορά στα δικαιώματα και τις αμοιβές των ποδοσφαιριστών. Ήταν επίσης και από τους πρώτους που είχε προσωπικό συμβόλαιο με εταιρεία αθλητικής ένδυσης (Puma). Κατάφερε τέλος να εμπνεύσει και να γίνει μια ψυχή, ένα σώμα, με δύο λαούς. Τους Ολλανδούς και τους Καταλανούς. 

                                                                 
ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Γεννημένος το 1947, παιδί εργατικής οικογένειας από το ανατολικό Άμστερνταμ, ο Johan αγάπησε από πολύ μικρός το ποδόσφαιρο και εργάστηκε επίσης από πολύ μικρή ηλικία, βοηθώντας αρχικά τους γονείς του στο μανάβικο που διατηρούσαν. Εντάχθηκε στην ηλικία των δέκα στην ποδοσφαιρική ακαδημία του Ajax, που ήταν ήδη διάσημη από την εποχή ακόμη του Άγγλου προπονητή Reynolds, ο οποίος συνήθιζε να περνάει 14 ώρες το 24ωρο, στο προπονητικό κέντρο του συλλόγου, για να είναι σίγουρος ότι όλες οι ομάδες νέων του Αίαντα προπονούνταν με το ίδιο ακριβώς σύστημα που χρησιμοποιούσε και η ομάδα ανδρών και έδινε επίσης ιδιαίτερη έμφαση στις ασκήσεις με την μπάλα! Η ίδια φιλοσοφία διατηρήθηκε μέχρι και μετά την άφιξη του Michels στο Άμστερνταμ.

Το 1959 όμως ήταν μια δύσκολη χρονιά για τον Cruyff που έχασε τον πατέρα του από καρδιακή προσβολή. Ο 12χρονος πιτσιρικάς περισσότερο εμπνεύστηκε, παρά απογοητεύτηκε από την οικογενειακή του απώλεια. Αποφάσισε ότι θα πάλευε να κάνει μεγάλη καριέρα εις μνήμη του γονιού του και έτσι έγινε. Στο μεταξύ, η μητέρα του για να ανταπεξέλθει στις οικονομικές δυσκολίες αναγκάστηκε να κλείσει την οικογενειακή τους επιχείρηση και εργάστηκε στον Ajax ως καθαρίστρια. Λίγο αργότερα ξαναπαντρεύτηκε έναν άνθρωπο του Αίαντα, τον Henk Angel, ο οποίος επίσης θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην καριέρα του Johan, που τον αγάπησε όπως και τον βιολογικό του πατέρα, αλλά δυστυχώς τον έχασε και αυτόν όταν ήταν 35 χρονών.

«-Η μητέρα μου καθάριζε τα αποδυτήρια του Ajax. Ακόμα και σήμερα όταν μπαίνω σε αποδυτήρια έχω ένα περίεργο συναίσθημα. Για μένα τα αποδυτήρια είναι ένα ιερό μέρος.» Johan Cruyff 2004.

Όντας κακός μαθητής, άφησε το σχολείο στην ηλικία των δεκατριών και έπιασε δουλειά στην επιχείρηση ενός μέλους του ΔΣ του Ajax. Είχε έτσι την ευκαιρία να προπονείται τα πρωινά και να εργάζεται τα απογεύματα, υπό την επίβλεψη και την καθοδήγηση του Van Vin, ενός προπονητή που σύμφωνα και με τον Cruyff, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ατομική του εξέλιξη.Η πρόοδος του και η πειθαρχία που επιδείκνυε ήταν θαυμαστή και ως ανταμοιβή, ο Ajax τον επέλεξε ως ένα από τα ball boys στον τελικό του κυπέλλου πρωταθλητριών μεταξύ των Benfica και Real Madrid. Εκεί ο Cruyff είδε για πρώτη φορά από κοντά έναν παίκτη που τον στιγμάτισε. Τον Alfredo Di Stefano.

Έναν χρόνο αργότερα, στις 25 Απριλίου 1963 υπέγραψε το πρώτο επαγγελματικό του συμβόλαιο σε ηλικία μόλις 16 χρονών (σπάνιο για εκείνη την περίοδο) με τον Ajax, ο οποίος συνήθιζε να προωθεί νεαρούς από τις ακαδημίες του στην πρώτη ομάδα και προ Cruyff, ποτέ όμως σε τόσο νεαρή ηλικία.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ MICHELS
Με τον Rinus Michels στη Barcelona 1977
Το ντεμπούτο του με την 1η ομάδα, έγινε υπό της οδηγίες ενός άλλου Άγγλου προπονητή, του Vic Buckingham. Ο Cruyff έπαιξε συνολικά σε 10 παιχνίδια στην παρθενική του χρονιά, πετυχαίνοντας συνολικά 3 γκολ, ωστόσο η 13η θέση στην οποία τερμάτισε ο Ajax, οδήγησε στην απομάκρυνση του Buckingham και την άφιξη του Rinus Michels. Ο Michels που είχε νωρίτερα κάνει τεράστια καριέρα ως ποδοσφαιριστής φορώντας για 12 χρόνια την φανέλα του Αίαντα και σκοράροντας 122 γκολ σε 264 αγώνες, ήταν επίσης και ένας άνθρωπος που λάτρευε να κάνει… πλάκες. Όταν ακόμα ήταν παίκτης, είχε εμφανιστεί μεταμφιεσμένος ως γυναίκα στο ξενοδοχείο της αποστολής της ομάδας του, πριν από έναν εκτός έδρας αγώνα! Η συμπεριφορά του όμως μετέπειτα ως προπονητής, ήταν αυστηρά επαγγελματική.

Ο Michels παρουσίασε ένα επιθετικό στυλ ποδοσφαίρου, συνέχεια της φιλοσοφίας των προκατόχων του, αλλά πολύ πιο τολμηρό, με διαρκή πίεση σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του γηπέδου με αντικειμενικό σκοπό την επανάκτηση της μπάλας, μόλις αυτή περνούσε στα πόδια των αντιπάλων. Το γκρούπ παικτών που επέλεξε, είχε την δυνατότητα να αγωνίζεται σε πολλές θέσεις στον αγωνιστικό χώρο σε μια διάταξη που έμοιαζε να είναι 4-3-3 και παίζοντας με αμέτρητες  πάσες.

Ο Cryuff δεν βρήκε αμέσως θέση στην ενδεκάδα του Michels ο οποίος θεωρούσε ότι ο “μικρός έπρεπε να δυναμώσει”, ενώ ενοχλούνταν και από την μανία του Johan για το τσιγάρο, (κάπνιζε Camel άφιλτρο και αν δεν έβρισκε, αγόραζε Winston στα οποία έκοβε με το χέρι το φίλτρο!) ωστόσο ο τραυματισμός του Nuninga τον Οκτώβριο του 1965, άνοιξε την πόρτα της ενδεκάδας για τον ιπτάμενο Ολλανδό, ο οποίος δεν θα κοιτούσε ποτέ ξανά πίσω.Ο Michels θέλησε να κάνει τον Cruyff πιο ανθεκτικό στο σκληρό παιχνίδι, ενώ η δική του επιρροή στην ομάδα ήταν άμεση.

«-Σε επίπεδο φυσικής κατάστασης ήμουν πολύ αδύναμος. Τότε δεν υπήρχαν γυμναστήρια. Αναγκαζόμουν να κουβαλώ συμπαίκτες μου για να δυναμώσω, κάποιες φορές ζύγιζαν 50 κιλά, κάποιες άλλες 60..» Johan Cruyff 2005 

1969 Ajax

Ο Ajax κατέκτησε το πρωτάθλημα (1965-66) με τον Cruyff να πετυχαίνει 25 γκολ σε 23 παιχνίδια. Μόλις έναν χρόνο νωρίτερα ο Ajax είχε την χειρότερη άμυνα στο πρωτάθλημα (παθητικό 52 γκολ) και τώρα παρουσίαζε την καλύτερη επίθεση (79 γκολ) και την καλύτερη άμυνα, δεχόμενος μόλις 25 γκολ!

Το 1966, ο Cruyff έκανε και το ντεμπούτο του με την εθνική ομάδα της Ολλανδίας, όπου σκόραρε στο ισόπαλο 2-2 απέναντι στην Ουγγαρία. Στην αμέσως επόμενη εμφάνιση του με τα χρώματα των Oranie, θα γινόταν ο 1ος Ολλανδός που θα δεχόταν ποτέ κόκκινη κάρτα, μετά από ένα χαστούκι που έδωσε στον διαιτητή της αναμέτρησης με την Τσεχοσλοβακία! Η σχέση του με την εθνική ομάδα, έμελλε να είναι γεμάτη από μεγάλες συγκινήσεις αλλά και διαμάχες στο προσεχές μέλλον.

«-Όταν έχεις την ικανότητα να βρίσκεσαι στο σωστό μέρος την κατάλληλη στιγμή, αυτό είναι Τέχνη.» Johan Cruyff 2004.

Την επόμενη χρονιά, ο Ajax του πρόσφερε το νούμερο 9, επιβεβαιώνοντας με αυτόν τον τρόπο, το πόσο υπολόγιζε στις υπηρεσίες του και ο Cruyff δεν τους απογοήτευσε. Ο Ajax πήρε ξανά το πρωτάθλημα πετυχαίνοντας συνολικά 122 γκολ (ρεκόρ που κρατάει μέχρι και σήμερα) με τον ίδιο να σημειώνει 33! Έχοντας αναδειχθεί ποδοσφαιριστής της χρονιάς στην Ολλανδία, δύο σερί φορές (1966-1967) και με τον Ajax του Michels να πετάει φωτιές, η Ευρώπη ετοιμαζόταν να γνωρίσει μια σπουδαία ομάδα.

Ωστόσο τα πρώτα χρόνια στα ευρωπαϊκά σαλόνια δεν ήταν εύκολα, καθώς η επιθετική προσέγγιση του Michels, έβρισκε ανυπέρβλητα εμπόδια στις οργανωμένες άμυνες και το σκληρό παιχνίδι των αντιπάλων. Παρόλα αυτά το 1969 ο Ajax έφτασε στον τελικό του κυπέλλου πρωταθλητριών, όπου ηττήθηκε με 4-1 από την ιταλική AC Milan. Η ήττα αυτή όμως, αποδείχθηκε ένα σπουδαίο και διδακτικό μάθημα.

ΠΡΩΤΟΣ ΣΟΒΑΡΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΤΟ ΝΟΥΜΕΡΟ #14
Τα πράγματα στα μέσα του 1970, φάνηκε να παίρνουν άσκημη τροπή για τον Cruyff, που υπέστη έναν πολύ σοβαρό τραυματισμό στην βουβωνική χώρα, κατά την διάρκεια της προετοιμασίας της ομάδας, γεγονός που τον άφησε εκτός αγωνιστικών χώρων για 3 μήνες. Το γεγονός αυτό όμως, οδήγησε στο να γίνει διάσημος ένας αριθμός: το νούμερο 14. Συνήθως εκείνη την εποχή οι βασικοί παίκτες διάλεγαν νούμερα από το 1 έως το 11, ο Cruyff λοιπόν λόγω του τραυματισμού του, έχασε το νούμερο 9, από έναν μέσο μάλιστα (Mahren) και έτσι το πλησιέστερο διαθέσιμο που απέμεινε ήταν το νούμερο 14. Ο Cruyff το επέλεξε και το έκανε τον πιο διάσημο αριθμό φανέλας τόσο για την ομάδα του όσο και για τους Oranie. Πραγματοποίησε δε μια εκπληκτική επιστροφή στην ενεργό δράση τον Οκτώβριο του 1970, πετυχαίνοντας 6 γκολ στην νίκη του Ajax επί της Alkmaar με 8-1!
Στο ξενοδοχείο, πριν από έναν αγώνα με την Arsenal 1972

Στα 24 του πλέον, ήταν ξεκάθαρα το αγαπημένο παιδί του Michels, αναλαμβάνοντας καθήκοντα που υπερέβαιναν πολλές φορές το αγωνιστικό κομμάτι και έφταναν μέχρι τα θέματα της πειθαρχίας. Το πρωτάθλημα χάθηκε, ωστόσο ο Ajax κατέκτησε για 1η φορά στην ιστορία του το πρωτάθλημα Ευρώπης κερδίζοντας στον τελικό του Γουέμπλεϊ τον Παναθηναϊκό (1971). Θα ακολουθούσαν άλλα δύο στη σειρά (1972 και 1973) Η δουλειά του Michels είχε ολοκληρωθεί. Μετά από 4 πρωταθλήματα και 3 κύπελλα Ολλανδίας καθώς και ένα ευρωπαϊκό, αποχώρησε από το Άμστερνταμ με προορισμό την Βαρκελώνη, εκεί όπου τον περίμενε η Barca,  εκεί που θα υποδεχόταν λίγα χρόνια αργότερα ο ίδιος, τον αγαπημένο του Johan.

Την φυγή του Michels για λογαριασμό της Barcelona, ακολούθησε ακατάσχετη φημολογία, η οποία έλεγε ότι ο Cruyff θα ακολουθούσε το ίδιο δρομολόγιο. Ωστόσο άπαντες αποστομώθηκαν όταν τον Ιούλιο του 1971, υπέγραψε νέο 7ετές συμβόλαιο με τον Αίαντα. Παρόλο που συχνά κατηγορούνταν ως φιλοχρήματος, επέλεξε να συνεχίσει την καριέρα του στην ομάδα που τον ανέδειξε, απορρίπτοντας τις καλύτερες οικονομικά προτάσεις των Barcelona και Feyenoord.

Την ίδια χρονιά ανακηρύχθηκε καλύτερος ποδοσφαιριστής στην Ολλανδία για 4η σερί χρονιά ενώ το France Football τον ανέδειξε καλύτερο Ευρωπαίο ποδοσφαιριστή. Ήταν ο 1ος Ολλανδός που κέρδισε το συγκεκριμένο βραβείο.  

Η ΚΟΡΥΦΩΣΗ & ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΣΤΟΝ AJAX
Η αγωνιστική περίοδος που ακολούθησε (1971-72), ίσως ήταν η πιο επιτυχημένη στην ιστορία του συλλόγου. Ο ταπεινός Kovacs που αντικατέστησε τον Michels, δεν άλλαξε την φιλοσοφία της ομάδας, ο Cruyff κυριολεκτικά «πετούσε» και ο Ajax τα πήρε όλα. Πρωτάθλημα, κύπελλο, διηπειρωτικό, ευρωπαϊκό super cup, αλλά πάνω από όλα το πιο σημαντικό επίτευγμα, υπήρξε η νίκη στον τελικό του πρωταθλήματος Ευρώπης απέναντι στην ιταλική Inter (χωρίς τον Helenio Herera ο οποίος στο μεταξύ είχε αποχωρήσει από το Μιλάνο, αλλά η φιλοσοφία του δέσποζε) με τον ήρωα μας να πετυχαίνει 2 γκολ και να αναδεικνύεται και 1ος σκόρερ της διοργάνωσης. Εκείνη ήταν η ΠΡΩΤΗ ΚΑΘΑΡΗ ΝΙΚΗ του ολοκληρωτικού ποδοσφαίρου, απέναντι στο katenachio, δηλαδή το ποδόσφαιρο σκοπιμότητας.

«-Το να κερδίζεις ή να χάνεις, έχει να κάνει με την ανταγωνιστικότητα. Δεν είναι δυνατόν να κερδίζεις πάντα, μπορείς όμως να ελέγξεις την ικανότητα σου να ανταγωνίζεσαι μέχρι τέλους.» Johan Cruyff.

Ο Kovacs έδωσε το περιβραχιόνιο του αρχηγού και τα κλειδιά της ομάδας στον Cruyff το 1972, η χρονιά ήταν και πάλι επιτυχημένη για τον σύλλογο, ωστόσο ο ιπτάμενος Ολλανδός ταλαιπωρήθηκε ξανά από τον γνωστό τραυματισμό στην βουβωνική χώρα, με αποτέλεσμα να χάσει πολλά παιχνίδια, πετυχαίνοντας παρόλα αυτά 19 γκολ σε 33 εμφανίσεις.
1973 Προημιτελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών
Αναδείχθηκε επίσης για 2η φορά στην καριέρα του καλύτερος ποδοσφαιριστής στον Ευρώπη (1973).Ο Kovacs όμως παρά την 3η συνεχόμενη κατάκτηση για τον σύλλογο το 1973, του κυπέλλου πρωταθλητριών Ευρώπης, αποχώρησε από την τεχνική ηγεσία (καθώς η διοίκηση θεώρησε ότι η ομάδα δεν ήταν παραγωγική υπό τις οδηγίες του) και ο George Nobel που τον αντικατέστησε δεν έγινε ποτέ συμπαθής στο μεγάλο αστέρι του ολλανδικού ποδοσφαίρου. Φυσικά τα αισθήματα ήταν αμοιβαία..

Ο Nobel έθεσε την αρχηγία του Cruyff σε αμφισβήτηση, αποφασίζοντας να θέσει το ζήτημα σε ψηφοφορία  και άνοιξε έτσι ένας κύκλος γκρίνιας στα αποδυτήρια του Ajax. Η δημοτικότητα του Cruyff μεταξύ των συμπαικτών του είχε εν τω μεταξύ μειωθεί δραματικά. Ήταν καλοπληρωμένος, επί Kovacs είχε σχεδόν τον απόλυτο έλεγχο στην ομάδα, ενώ δεν δίσταζε να επικρίνει και συμπαίκτες του, όταν έκρινε ότι η απόδοση τους ήταν προβληματική. Ήταν φανερό πως μια ψηφοφορία δεν θα τον ευνοούσε, όπως και συνέβη. Οι συμπαίκτες του επέλεξαν για αρχηγό τον Kaizer, ο Cruyff ένιωσε ίσως για 1η φορά στην ζωή του, ταπεινωμένος και ήταν αυτό το γεγονός που σφράγισε το εισιτήριο του, το καλοκαίρι του 1973 για την Βαρκελώνη.


EL SALVADOR. ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟ ΚΑΤΑΛΑΝΟΣ
Υπογράφοντας στο FC Barcelona το 1973, μαζί με τον τότε πρόεδρο του συλλόγου, Agusti Montal

Το φθινόπωρο του 1973, μετά από διαπραγματεύσεις μηνών, ο Johan Cruyff έγινε ο πιο ακριβοπληρωμένος ποδοσφαιριστής στον κόσμο και ο πρώτος επίσης Ολλανδός ποδοσφαιριστής που φόρεσε ποτέ τα blaugrana. Η μετακίνηση του από τον Ajax στην Barcelona, στοίχισε στους Καταλανούς 2 εκατομμύρια δολάρια, ποσό τρομακτικό για εκείνη την εποχή. Ο Cruyff θα έβρισκε στην Βαρκελώνη τον μέντορα του, τον Rinus Michels. Οι δυο τους έμελλε να βάλουν την σφραγίδα τους, σε έναν από τους σημαντικότερους συλλόγους στον κόσμο.

Η Barcelona, όταν υποδέχθηκε τον Cruyff δεν δίαγε τις καλύτερες ημέρες της. Όντας χωρίς πρωτάθλημα για 13 χρόνια (από το 1960) η άφιξη ενός από τα μεγαλύτερα αστέρια του παγκοσμίου ποδοσφαίρου εκείνη την εποχή, προκάλεσε παροξυσμό στους Καταλανούς, παροξυσμό που μετατράπηκε σε υστερική λατρεία, όταν ο Cruyff δήλωσε ότι προτίμησε την Barca για λόγους αρχής, απορρίπτοντας τα περισσότερα χρήματα που του προσέφερε η Ρεάλ Μαδρίτης, η οποία υποστηριζόταν από το καθεστώς του Francisco Franco. Για όλους τους cules, έγινε ήρωας πριν καν φορέσει τα blaugrana.

«-Όταν πήραμε το πρωτάθλημα, ο κόσμος δεν μου έλεγε “συγχαρητήρια”, αλλά “σε ευχαριστούμε”. Τότε άρχισα να καταλαβαίνω τον χαρακτήρα των Καταλανών.» Johan Cruyff.

Ο 26χρονος Cruyff έγινε ο El Salvador (ο σωτήρας) για τους Καταλανούς και ήταν τέτοια η επιρροή που άσκησε σε ολόκληρο το ποδοσφαιρικό τμήμα, που ενώ η ομάδα βρισκόταν στις τελευταίες θέσεις της βαθμολογίας (2 νίκες, 3 ισοπαλίες και 8 ήττες, θυμίζω ότι το πρωτάθλημα είχε ήδη ξεκινήσει στην Ισπανία όταν αποκτήθηκε ο Cruyff) , μετά το ντεμπούτο του, στις 28 Οκτωβρίου 1973 ,όπου μάλιστα σκόραρε, η Barcelona παρέμεινε αήττητη για 5 ολόκληρους μήνες!

Στο διάστημα εκείνο μάλιστα σημείωσε μια τεράστια νίκη μέσα στο Bernabeu, κερδίζοντας 0-5 την Μαδρίτη και αποδίδοντας εκπληκτικό ποδόσφαιρο, ενώ ο ίδιος σημείωσε ένα απίστευτο τέρμα απέναντι στην Atletico Madrid που έμεινε στην ιστορία ως «τo Γκολ Φάντασμα» και έγινε μέρος και ενός εκπληκτικού ολλανδικού ντοκιμαντέρ (En un momendo dado) που γυρίστηκε το 2004 και είχε θέμα την επίδραση του Cruyff στην Barca και την Καταλονία γενικότερα.
The Phantom Goal

Το τέλος της αγωνιστικής περιόδου 1973-74 βρήκε την Barca των Sadurni, Riife, Torres, Costas, De la Cruz, Juan Carlos, Rexach, Asensi, Sotil, Marsial και φυσικά του Cruyff, πρωταθλήτρια μετά από 14 χρόνια με τον ιπτάμενο Ολλανδό να απειλεί την δημοφιλία ακόμη και αυτού του San Jordi, του πολιούχου Άγιου και προστάτη της Καταλονίας, γνωστού σε εμάς ως Άγιο Γεώργιο.   

«-Δώσαμε ένα αστρονομικό ποσό για έναν αδύνατο αλητάκο που κάπνιζε σαν φουγάρο. Ήταν δυνατό να μας έσωζε? Και όμως το έκανε και ακόμα και σήμερα δεν έχουμε καταφέρει να του ανταποδώσουμε όσα μας προσέφερε …(λυγμοί) Μας έδωσε πίσω την περηφάνια μας» Μαρτυρία Καταλανού, από το “En un momendo dado”2004..


ORANIE & ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΥΠΕΛΛΟ 1974
Είχε έρθει η ώρα για τον Cruyff και τον Michels, να αφήσουν το αποτύπωμα τους και στην εθνική ομάδα της Ολλανδίας. Στο παγκόσμιο κύπελλο του 1974, οι Oranie σύστησαν το «ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο» σε όλο τον κόσμο, αναγκάζοντας ακόμη και τους ντελικάτους βραζιλιάνους να καταφύγουν σε σκληρό παιχνίδι για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την παρέα του Cruyff που ως αρχηγός πλέον, έκανε σπουδαίες εμφανίσεις, ενώ τα φώτα της δημοσιότητας είχαν στραφεί ήδη πάνω του, κυριολεκτικά με την σέντρα της διοργάνωσης όταν εμφανίστηκε στο γήπεδο φορώντας μια φανέλα της Ολλανδίας με δύο και όχι τρεις ρίγες στο μανίκι όπως επέβαλε η adidas, εταιρεία ένδυσης της εθνικής του ομάδας, αφού ο ίδιος είχε προσωπικό συμβόλαιο με την Puma!
Εναντίον της Δυτικής Γερμανίας. 1974

Ωστόσο η δημοσιότητα έχει και τα αρνητικά της. Έτσι λίγο πριν τον τελικό μεταξύ της Δυτικής Γερμανίας και της Ολλανδίας, οι γερμανικές εφημερίδες σε μια επίδειξη λασπολογίας, έγραψαν ότι ο Cruyff μαζί με άλλους 3 συμπαίκτες του, συμμετείχαν σε ένα πονηρό μεταμεσονύκτιο πάρτι, συνοδεία όμορφων κυριών. Ο Michels αναγκάστηκε να δώσει έκτακτη συνέντευξη τύπου, αρνούμενος τις κατηγορίες και υποστηρίζοντας ότι το επίμαχο βράδυ ο Cruyff συνομιλούσε για ώρες στο τηλέφωνο με την σύζυγο του, ωστόσο η ηρεμία της ομάδας είχε διαταραχθεί.

Στον τελικό έλαβε χώρα ένα εκπληκτικό συμβάν, καθώς οι Ολλανδοί άνοιξαν το σκορ μόλις στο 2ο λεπτό, όταν με την σέντρα άλλαξαν 15 πάσες με την τελευταία να φτάνει στα πόδια του Cruyff. Εκείνος επιτάχυνε κατά μέτωπο, σταμάτησε, επιτάχυνε ξανά φτάνοντας στην μεγάλη περιοχή της Γερμανίας όπου και κέρδισε πέναλτι, με τους Γερμανούς να παρακολουθούν σαστισμένοι και να μην έχουν αγγίξει την μπάλα ούτε μια φορά μέχρι εκείνο το σημείο!

Το τέλος του  αγώνα βέβαια τους βρήκε νικητές με 2-1, ωστόσο κανείς ποτέ δεν θα ξεχάσει εκείνη την εθνική Ολλανδίας του Michels και του Cruyff που αναδείχθηκε και παίκτης της διοργάνωσης. Χρόνια μετά, ένας άλλος μεγάλος Ολλανδός, ο Frank Rijkaard, θα δήλωνε: «-Η απογοήτευση του 1974 και ο νονός (σ.σ. εννοεί τον Cruyff) με ενέπνευσαν ώστε να κάνω καριέρα ως ποδοσφαιριστής.»


ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ ΝΩΡΙΤΕΡΑ? ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΙΞΩ ΣΤΟ CLASICO!
Στο μεταξύ η καριέρα του στην Barca, αν και ήταν μόλις 28 χρονών, δεν συνεχίστηκε όσο εντυπωσιακά ξεκίνησε. Ο τελικός απολογισμός των 83 γκολ σε 227 παιχνίδια, σε σχέση με τα 190 γκολ σε 240 συμμετοχές με τον Ajax καθώς και η κατάκτηση ενός πρωταθλήματος και ενός κυπέλλου από το 1973 μέχρι και το 1978, όταν και αποχώρησε ως παίκτης από την Βαρκελώνη, φαντάζει και είναι μικρός μπροστά στα πρότερα αγωνιστικά του επιτεύγματα, με την φανέλα του Αίαντα.

Σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξαν πέραν της δεδομένης τότε (λόγω δικτατορίας) εξωαγωνιστικής παντοδυναμίας της Μαδρίτης και δύο ακόμη γεγονότα. Το πρώτο ήταν η αποχώρηση του Rinus Michels από την τεχνική ηγεσία της Barca το 1975 και το δεύτερο αφορούσε τις αντοχές του ίδιου, καθώς επί 14 χρόνια έπαιζε αδιάκοπα σχεδόν 33 παιχνίδια κάθε χρονιά, νούμερο για εκείνη την εποχή πολύ υψηλό, ειδικά αφού συνδυαζόταν και με τα τουλάχιστον 20 τσιγάρα την ημέρα, που λάτρευε να καπνίζει συστηματικά.
1975 παρουσιάζοντας στο κοινό του Camp Nou, την τρίτη Χρυσή Μπάλα που κέρδισε

Παρέμεινε όμως είδωλο για τους Καταλανούς και λάτρεψε και ο ίδιος τον σύλλογο και την πόλη. Επέλεξε να βαφτίσει τον γιό του με το Καταλανικό όνομα Jordi (αντί του ισπανικού Jorge) παρά την ρητή απαγόρευση του καθεστώτος, που δεν επέτρεπε τότε στους Καταλανούς να δίνουν καταλανικά ονόματα στα παιδιά τους. Ο ίδιος αργότερα ανέφερε σχετικά: «-Πήγαμε στο δημαρχείο και είπαμε ότι επιλέξαμε το όνομα Jordi. Μας είπαν να φύγουμε και να επιστρέψουμε με άλλο όνομα, επειδή αυτό απαγορεύεται. Τότε τους είπα ότι είμαστε Ολλανδοί, μας αρέσει το όνομα Jordi και όχι το Jorge και αυτό θα δίναμε στο παιδί μας.» Κανένας φυσικά από τους διορισμένους του Franco δεν τόλμησε να αποτρέψει την βάφτιση.

Ο Jordi ήταν προγραμματισμένο να γεννηθεί στις 15 Φεβρουαρίου 1974. Την ίδια μέρα η  θα έπαιζε στην Μαδρίτη με την Real. Ο Cruyff μετά την παρότρυνση του Michels, ζήτησε από την σύζυγο του να υποβληθεί σε καισαρική τομή στις 9 Φεβρουαρίου, μία εβδομάδα νωρίτερα δηλαδή, ώστε να προλάβαινε να αγωνιστεί στο κλάσικο! Έτσι και έγινε. Αγωνίστηκε κανονικά και η Barcelona κέρδισε με 0-5, σημειώνοντας μια από τις μεγαλύτερες νίκες της ιστορίας της απέναντι στην Μαδρίτη.

Ο Cruyff υπήρξε κάτι παραπάνω από παίκτης σε έναν σύλλογο που ήταν πάντα κάτι παραπάνω μια ομάδα.

Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ORANIE
Το καλοκαίρι του 1978 αποχαιρέτησε (προσωρινά όπως αποδείχθηκε) την αγαπημένη του Barca και πέρασε στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, όπου αγωνίστηκε για 2 χρόνια στο Αμερικανικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου. Είχε στο μεταξύ αποχωρήσει από την εθνική ομάδα και δεν συμμετείχε στο παγκόσμιο κύπελλο του 1978 για μια σειρά από λόγους.

Η απαγωγή του ιδίου και της οικογένειας του, σύμφωνα με την δική του μαρτυρία, όπως την κατέθεσε τον Απρίλιο του 2008 σε ραδιοφωνική του συνέντευξη στο Radio Catalunya «-Είχα ένα περίστροφο στο κεφάλι μου, ήμουν δεμένος, η γυναίκα μου επίσης και τα παιδιά ήταν στο σπίτι.» στο διαμέρισμα τους στην Βαρκελώνη το 1977, εκλήφθηκε από τον ίδιο ως μια προειδοποίηση του καθεστώτος της Αργεντινής (όπου θα λάμβανε χώρα το παγκόσμιο κύπελλο), το οποίο δεν δίσταζε να κριτικάρει συνεχώς.

«-Για να παίξεις σε ένα παγκόσμιο κύπελλο πρέπει να είσαι 200% έτοιμος και συγκεντρωμένος. Υπάρχουν στιγμές στην ζωή, που κάποια πράγματα έχουν μεγαλύτερη αξία από απ’ αυτό.» Johan Cruyff 2008.

Η κόντρα της Puma (με την οποία είχε ακόμη συμβόλαιο) με την Adidas που έντυνε τους Oranie, δεν είχε τελειώσει, ενώ και η άρνηση του Nobel (ναι του ίδιου με τον οποίο είχε έρθει σε ρήξη στα χρόνια του στον Ajax) που ήταν τότε ομοσπονδιακός προπονητής στην Ολλανδία, να δεχθεί για βοηθό του τον Zac Van Zanden, φίλο του Cruyff και παλιό συνεργάτη του Michels, σήμανε το οριστικό αντίο του ιπτάμενου Ολλανδού στην εθνική Ολλανδίας την οποία άφησε έχοντας πετύχει 33 γκολ σε 48 αγώνες.

ΑΠΟΣΤΟΜΩΤΙΚΟ ΦΙΝΑΛΕ
Σοκαριστικά, το 1981 μετά την αμερικανική του περιπέτεια, γύρισε στην Ισπανία για λογαριασμό της Levante, που τότε αγωνιζόταν στην 2η κατηγορία! Αγωνίστηκε εκεί σε 10 αγώνες πετυχαίνοντας μόλις 2 γκολ. Νωρίτερα και στα τέλη του 1980 επέστρεψε στην Ολλανδία, σε ρόλο τεχνικού συμβούλου στον Ajax, ωστόσο επισήμως δεν είχε αποσυρθεί από την ενεργό δράση. Τα επόμενα δύο χρόνια (1981-82, 1982-83) φόρεσε ξανά τις ποδοσφαιρικές του τάπες, κατακτώντας άλλα 2 πρωταθλήματα με τον Ajax και πραγματοποιώντας μάλιστα εξαιρετικές εμφανίσεις!
Όταν το καλοκαίρι του 1983 η διοίκηση της ομάδας έκρινε ότι δεν θα έπρεπε να προσφέρει νέο συμβόλαιο στον 36χρονο πια Cruyff, εκείνος απάντησε υπογράφοντας στην Feyenoord (!) και την οδήγησε μαζί με τον.. πιτσιρικά Ruud Gulit, στην κατάκτηση του πρωταθλήματος και του κυπέλλου μετά από 10 χρόνια ανομβρίας, ενώ στα 37 του, ψηφίστηκε ακόμη μια φορά ως ο καλύτερος παίκτης του ολλανδικού πρωταθλήματος!!! Αγωνίστηκε για τελευταία φορά στις 13 Μαϊου 1984 και αποσύρθηκε έχοντας κερδίσει συνολικά στην καριέρα του 21 τίτλους σε ομαδικό επίπεδο και αμέτρητες ατομικές διακρίσεις.

ΕΝΑΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗΣ ΠΕΘΑΙΝΕΙ. ΕΝΑΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ.
Ήταν παραπάνω από προφανές, ότι το ενδιαφέρον που επέδειξε για την τακτική κατά την διάρκεια της σταδιοδρομίας του ως ποδοσφαιριστής και η λατρεία που είχε για τον Rinus Michels, θα τον οδηγούσαν στο να ακολουθήσει και καριέρα προπονητή και έτσι ακριβώς συνέβη. Ανέλαβε τον Ajax το 1986-87 και ακολούθησε το δόγμα Michels, του totaalvoetvbal, του ολοκληρωτικού ποδοσφαίρου δηλαδή, συμπληρώνοντας όμως και μια σημαντική παράμετρο, καθώς έβλεπε πάντα τους ποδοσφαιριστές του πρώτα σαν ανθρώπους και μετά σαν παίκτες κάτι που τον έκανε πολύ αγαπητό.

«Το πρώτο πράγμα που πρέπει να προσέχεις σε έναν παίκτη, είναι από πού κατάγεται, ποιος είναι ο χαρακτήρας του. Δεν είμαστε όλοι ίδιοι.» Johan Cruyff.

Με τον Ajax κέρδισε τίτλους και ανέδειξε μερικούς σπουδαίους ποδοσφαιριστές όπως οι Frank Rijkaard, Aaron Winter, Dani Blind, Dennis Bergkamp και Marco Van Basten. Ακόμα και ο περιβόητος Bosman, που με τις ενέργειες του (εκτός γηπέδων) άλλαξε τον χάρτη του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, πέρασε από τα χέρια του Cruyff.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΑ

Η επιστροφή του στην Barcelona το 1988 σε ρόλο αυτή τη φορά προπονητή, ήταν σχεδόν καρμικό να συμβεί. Η φιλοσοφία του ολοκληρωτικού ποδοσφαίρου μεταλαμπαδεύτηκε στην Masia, την περίφημη ακαδημία των Καταλανών. O Cruyff έκανε πράξη το όραμα του Rinus Michels, του Lauerano Ruiz (που έλεγε ότι η τεχνική των παικτών πρέπει να υπερβαίνει τις φυσικές τους ικανότητες), αλλά πάνω απ’ όλα εφάρμοσε την δική του ξεχωριστή φιλοσοφία και απαίτησε τον απόλυτο έλεγχο στο ποδοσφαιρικό τμήμα να τον έχει ο προπονητής και μόνο.

«-Οι καλύτερες ομάδες, βασίζονται σε γηγενείς ποδοσφαιριστές. Ούτε εγώ, ούτε ο σύλλογος θέλουμε να επαναληφθεί η ιστορία. Για να επιτύχουμε, πρέπει να αλλάξουμε την ιστορία.» Johan Cruyff.

Νέες ασκήσεις προστέθηκαν στις προπονήσεις όπως τα Rondos, το γνωστό μας κορόιδο δηλαδή, κάτι που τότε θεωρήθηκε καθαρή τρέλα αλλά είχε σαφέστατη στόχευση, όπως ο ίδιος εξηγούσε : «-Σε μικρό χώρο, η κίνηση πρέπει να είναι διαρκής και οι πάσες χειρουργικής ακρίβειας. Μπορείς να κλείσεις τον χώρο πιο αποτελεσματικά όταν αλλάζεις πάσες διατηρώντας την κατοχή και αναγκάζοντας τον αντίπαλο να κινείται σε συγκεκριμένους χώρους, αντί να προσπαθείς απλά να κερδίσεις την μπάλα χρησιμοποιώντας ατομικά μαρκαρίσματα.»

Σημαντικοί ποδοσφαιριστές επίσης αποκτήθηκαν αλλά και γηγενείς από την Masia και όχι μόνο, αναδείχθηκαν σε πρωταγωνιστικούς ρόλους. Ο σύλλογος με τον Cruyff στο τιμόνι κέρδισε συνολικά 11 τίτλους από το 1988 μέχρι το 1996, δίνοντας στην Barca το προσωνύμιο dream team όταν το 1992 κέρδισε στο Γουέμπλεϊ και τον 1ο τίτλο πρωταθλητή Ευρώπης στην ιστορία της. Αυτό που δεν είχε καταφέρει φορώντας τα blaugrana ο El Salvador, να οδηγήσει δηλαδή την Barcelona στην κορυφή της Ευρώπης, το έκανε ως προπονητής της στο ίδιο γήπεδο που είχε στεφθεί το 1971 για 1η φορά ο ίδιος, πρωταθλητής Ευρώπης.

Το πάθος του για το τσιγάρο όμως, παραλίγο να του κοστίσει τη ζωή. Το 1991 όλη η Καταλονία κρεμόταν από τα χέρια του κυρίου Petit, του καρδιολόγου που ανέλαβε να τον υποβάλει σε επέμβαση καρδιάς. Η εγχείρηση πέτυχε και μάλιστα ο Cruyff κλονισμένος από την περιπέτεια του, που του θύμισε τον θάνατο του πατέρα του από παρόμοια αίτια, συμμετείχε σε διαφημιστική εκστρατεία κατά του καπνίσματος, ενώ αντικατέστησε το τσιγάρο με ένα γλειφιτζούρι που έγινε σήμα κατατεθέν του. Η πίεση που είχε το πόστο του προπονητή σε έναν τόσο μεγάλο σύλλογο, ήταν ούτως η άλλως μεγάλη και το κάπνισμα δεν την μείωνε στο ελάχιστο.

Στο μεταξύ οι σχέσεις του με την διοίκηση μετά κυρίως το 1994 και τον χαμένο τελικό της Αθήνας, δεν ήταν και οι καλύτερες, χωρίς ο ίδιος να είναι άμοιρος ευθυνών. Είχε πάρει την απόφαση να χτίσει από την αρχή την ομάδα, αφήνοντας σημαντικούς παίκτες να αποχωρήσουν. Ωστόσο δεν θα είχε ξανά στην διάθεση του, τα χρονικά περιθώρια του 1988.  Έτσι το 1996 απολύθηκε, ελάχιστες εβδομάδες πριν την λήξη της αγωνιστικής περιόδου, κάτι που του στοίχισε όπως ο ίδιος ομολόγησε αργότερα: «-Δεν περιμένεις ότι κάτι θα κρατήσει για πάντα, ωστόσο υπήρχαν καλύτεροι τρόποι για να τελειώσει εκείνη η περίοδος»


Ο Cruyff παρέμεινε μέχρι και την πρόσφατη περίοδο Guardiola (2008-12) ο οποίος και τον ξεπέρασε, ως ο πιο επιτυχημένος προπονητής στην ιστορία του συλλόγου. Ακόμη και σήμερα εν έτη 2012, ο λόγος του και η επιρροή του σε ότι έχει να κάνει με την Barcelona, αποτελούν ένα είδος ιερού ευαγγελίου στην Βαρκελώνη και δεν είναι τυχαίο ότι ο άνθρωπος που τελικά τον άφησε πίσω σε σύνολο κερδισμένων τίτλων ως προπονητής της Barca, Pep Guardiola, υπήρξε προσωπική εισήγηση του ίδιου του Cruyff, προς την διοίκηση του συλλόγου πριν από 4 χρόνια. Κατά έναν περίεργο τρόπο η ιστορία επαναλήφθηκε, με τον Cruyff να γίνεται ..Michels και τον Guardiola να γίνεται ..Cruyff.

Ο Cruyff τιμήθηκε το 2006 από το κοινοβούλιο της Καταλονίας, με τον σταυρό του San Jordi, ύψιστη διάκριση στην Καταλονία. Το 2009, αναδείχθηκε από την IFFHS Παίκτης Του Αιώνα στην Ευρώπη, αφήνοντας πίσω του μυθικούς παίκτες όπως οι Beckenbauer, Di Stefano (πολιτογραφημένος Ισπανός) Puskas, Best, Platini κ.α.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η κουβέντα για το ποιος είναι ο καλύτερος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών δεν θα τελειώσει ποτέ και τελικά εκτιμώ ότι δεν πρόκειται ποτέ να καταλήξει και πουθενά. Διαφορετικές εποχές, διαφορετικές καταστάσεις, διαφορετικά κριτήρια και η υποκειμενικότητα που εκ φύσεως περιβάλλει το ανθρώπινο είδος, δεν θα επιτρέψουν ποτέ να εξαχθεί ένα αντικειμενικό αποτέλεσμα.

Ωστόσο εξετάζοντας το σύνολο της προσωπικότητας αυτών που διεκδικούν τον συγκεκριμένο τίτλο και βλέποντας και την πορεία που διέγραψαν αφού αποσύρθηκαν από την ενεργό δράση, νομίζω ότι η συμβολή του Johan Cruyff στην διαμόρφωση του παγκόσμιου DNA του ποδοσφαίρου, κυρίως σε επίπεδο τακτικής αλλά και σε επίπεδο σεβασμού και αναγνώρισης που τυγχάνουν πλέον οι σύγχρονοι ποδοσφαιριστές, ήταν καθοριστική. Υπήρχε η ζωγραφική πριν τον Picaso και η ζωγραφική μετά τον Picaso. Υπήρχε επίσης το ποδόσφαιρο προ Cruyff και το ποδόσφαιρο μετά τον Cruyff.

Σε συνδυασμό με την αέρινη και σαγηνευτική παρουσία του στους αγωνιστικούς χώρους ως παίκτης, ο ιπτάμενος Ολλανδός είναι μία από τις συγκλονιστικότερες και για τον υπογράφοντα, αιρετικά τολμώ να πω, η συγκλονιστικότερη μορφή έως σήμερα του παγκοσμίου ποδοσφαίρου. Johan Cruyff λοιπόν, ή αλλιώς ο ιεραπόστολος του totaalvoetvbal. Όλες οι ενστάσεις δεκτές..

Υ.Γ. Ο παππούς μου, ήταν ο άνθρωπος που με έμαθε να αγαπάω τον Cruyff. Είμαι σίγουρος ότι θα χαμογελάει διαβάζοντας αυτές τις γραμμές από εκεί ψηλά. Θέμη Ιακωβίδη, αυτό το άρθρο σου ανήκει..

1 σχόλιο:

  1. Υπεροχο αρθρο για εναν γιγαντα του παγκοσμιου ποδοσφαιρου...ευχαριστω πολυ!!!Θα μεινη παντα στην καρδια ολων εκεινων που αγαπανε το ποδοσφαιρο..

    ΑπάντησηΔιαγραφή