Τετάρτη, 5 Δεκεμβρίου 2012

20 μίλια από το Vukovar


Η λέξη ντέρμπι (με αγγλική καταγωγή, από την ομώνυμη πόλη), στην Ελλάδα χρησιμοποιείται καταχρηστικά, καθώς ο όρος, αφορά την αντιπαλότητα ομάδων, που προέρχονται ΜΟΝΟ από την ίδια περιοχή.

Για παράδειγμα, ένας αγώνας Μπαρσελόνα – Ρεάλ Μαδρίτης ή Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ - Λίβερπουλ, δεν μπορεί να είναι ντέρμπι. Αν υπάρχει πάντως, μία πόλη στον κόσμο, η οποία μπορεί να καυχιέται ότι οι ομάδες της, προσελκύουν σχεδόν το σύνολο των φιλάθλων της χώρας, αυτή είναι το Βελιγράδι. Η Σερβία χωρίζεται στα δύο, για τα «μάτια» δύο και μόνο, ομάδων. Του Ερυθρού Αστέρα και της Παρτίζαν. Η αντιπαλότητα των δύο συλλόγων, είναι τεράστια, υπήρξε όμως στο παρελθόν, μια συγκεκριμένη περίσταση, στην οποία «οι φωνές τους» ενώθηκαν. Και για αυτήν, θα μιλήσουμε σήμερα.

Οι δυο ομάδες της πρωτεύουσας, σύμφωνα και με το σύνολο των δημοσκοπήσεων, που κατά καιρούς έχουν δημοσιευθεί, συγκεντρώνουν σχεδόν το 80%  των φιλάθλων της χώρας, με τους οπαδούς του Ερυθρού Αστέρα, να κατέχουν την μερίδα του λέοντος. Σε αγωνιστικό επίπεδο, ο Ερυθρός Αστέρας, θεωρείται διαχρονικά, η πιο επιτυχημένη ομάδα της Σερβίας, έχοντας κατακτήσει μάλιστα και ένα κύπελλο πρωταθλητριών καθώς και το διηπειρωτικό την ίδια χρονιά (1991), ενώ η υπεροχή του, επεκτείνεται και στις συνολικές κατακτήσεις τίτλων, στο εγχώριο πρωτάθλημα. Την τελευταία δεκαετία βέβαια, η Παρτίζαν έχει πάρει το πάνω χέρι, ωστόσο με την φρενήρη εξαγωγή ταλέντων από την γείτονα χώρα, δεν μπορεί να γίνει σοβαρή κουβέντα, για το επίπεδο του ανταγωνισμού.

Οι μεταξύ τους αγώνες, σπάνια περιορίζονται στα εντός γηπέδου, τεκταινόμενα και αποτελούν πραγματικό στοίχημα, για τις αρχές. Παλαιότερα και πριν τον εμφύλιο πόλεμο στην Γιουγκοσλαβία, το αγωνιστικό τους επίπεδο ήταν υψηλό και οι μεταξύ τους αναμετρήσεις, συναρπαστικές. Πλέον, το σημείο αναφοράς έχει μεταφερθεί από τον αγωνιστικό χώρο, στις κερκίδες, δυστυχώς όμως, δεν περιορίζεται στην φαντασμαγορική ατμόσφαιρα, που δημιουργούν οι οπαδοί τους, αλλά επεκτείνεται και σε επεισόδια, που στο παρελθόν μάλιστα, έχουν κοστίσει και σε ανθρώπινες ζωές, όπως συνέβη το 1999, όταν ένας 17χρονος οπαδός του Ερυθρού Αστέρα, εξέπνευσε, δεχόμενος φωτοβολίδα  από την εξέδρα της Παρτίζαν, αλλά και το 2006, όταν ένας οπαδός της Παρτίζαν, σκοτώθηκε σε προκαθορισμένο «ραντεβού θανάτου».

Το τέλος του Β παγκόσμιου πολέμου, σηματοδότησε και την γέννηση των δύο άσπονδων συμπολιτών. Ο Ερυθρός Αστέρας, ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 1945, από την νεολαία του κομμουνιστικού κόμματος της χώρας και 7 μήνες αργότερα, τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, ιδρύθηκε και η Παρτίζαν, που ξεκίνησε ως η ομάδα του στρατού. Και οι δύο προσδιορισμοί, φυσικά σήμερα δεν υφίστανται και ακούγονται περισσότερο, ως κακόγουστο αστείο. Οι φανατικοί οπαδοί της Παρτίζαν, ονομάζονται Γκρόμπαρι, δηλαδή «νεκροθάφτες», προσωνύμιο που απέκτησαν, λόγω των χρωμάτων της ομάδας και ιδρύθηκαν το 1970. Αρκετά αργότερα, το 1989, έκαναν την εμφάνιση τους για 1η φορά και οι Ντέλιε, που σημαίνει «ήρωες» και οι οποίοι αποτελούν από τότε, τον πυρήνα των φανατικών του Ερυθρού Αστέρα.


Το 2004, ο Ντέιβ Φάουλερ, έκανε για λογαριασμό του Observer, ένα εκπληκτικό ρεπορτάζ. Ταξίδεψε λοιπόν στο Βελιγράδι, για να μιλήσει από κοντά, με κάποιους από τους «πρωταγωνιστές» αυτής της αιώνιας κόντρας. «Για εμάς, καμία σχέση με την Παρτίζαν, δεν μπορεί να είναι αποδεκτή» λέει ένας από τους επικεφαλής των συνδέσμων των Ντέλιε, ονόματι Πάντζα, στον Φάουλερ. Ο Πάντζα, υπήρξε εκείνος που αναλάμβανε την πρόκληση φθορών σε αυτοκίνητα παικτών της ίδιας του, της ομάδας, όταν τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά. Όπως συνέβη και στην περίπτωση του Νεμάνια Βίντιτς. 

Ο κεντρικός αμυντικός (σήμερα της Γιουνάιτεντ), όταν ακόμη έπαιζε στον Αστέρα, είχε την ατυχή έμπνευση, να φωτογραφηθεί παρέα με τον αρχηγό της Παρτίζαν, σε μια επίδειξη ρούχων. Φυσικά, η «προδοσία» του, δεν μπορούσε να μείνει ατιμώρητη. Το αυτοκίνητο του, πλήρωσε τα «σπασμένα». Ο ίδιος ο Πάντζα, είχε αναλάβει την υπόθεση.

Ο Ζόραν Τίμιτς, υπήρξε ο οργανωτής των χορογραφιών (τα γνωστά και ως κορεό) για λογαριασμό του Αστέρα, μέχρι να χάσει την εύνοια του Αρκάν. Ο ίδιος λέει στον Φάουλερ: «Πρέπει να καταλάβετε, ότι το ποδόσφαιρο, υπήρξε το προπύργιο της επανάστασης κατά του κομμουνισμού, πολύ πριν ξεκινήσει ο εμφύλιος. Οι οπαδοί του Ερυθρού Αστέρα, ήταν ιδιαίτερα εθνικιστές, πολύ πριν τον πόλεμο».

Το 1990, ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, τότε πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας, έχοντας αντιληφθεί την δυναμική των Ντέλιε, ανέθεσε στον διευθυντή της κρατικής ασφάλειας, να στρατολογήσει τον Ζέλικο Ραζνάνοβιτς, που ήταν ο επικεφαλής των Ντέλιε, έτσι ώστε να τους έχει υπό τον έλεγχο του. Ο Ραζνάνοβιτς όμως, ήταν γνωστός «στην πιάτσα» με άλλο όνομα. Ήταν ο φοβερός και τρομερός Αρκάν

Ο Αρκάν, μέσα σε έναν χρόνο, άρχισε να οργανώνει παραστρατιωτικές ομάδες, τους διαβόητους tigers, με σκοπό να συμμετάσχουν στον πατριωτικό αγώνα, αρχικά στην Κροατία και στην συνέχεια στο Κόσοβο. Εκατοντάδες Ντέλιε στρατολογήθηκαν στους tigers, στους οποίους όμως συμμετείχαν και πολλοί Γκρόμπαρι!  Ο Ιγκόρ Τοντόροβιτς, δημοσιογράφος, εξηγεί: «Πρέπει να συνειδητοποιήσετε, ότι όση έχθρα και αν υπάρχει μεταξύ Παρτίζαν και Ερυθρού Αστέρα, εδώ στη Σερβία, έχουμε ένα ρητό: Σέρβοι ενωμένοι, ποτέ νικημένοι.»  Και έχει κάθε λόγο να το ισχυρίζεται, καθώς ο ίδιος, έγινε μάρτυρας ενός εκπληκτικού περιστατικού, που συνέβη πίσω, τον Μάρτιο του 1992.

Την ημέρα εκείνη λοιπόν, ο Ερυθρός Αστέρας «φιλοξενούσε» στο Μαρακανά, την Παρτίζαν, στα πλαίσια του πρωταθλήματος. Πριν την έναρξη του αγώνα, το κλίμα ήταν, ως συνήθως, εκρηκτικό. Οι Ντέλιε καθύβριζαν τους Γκρόμπαρι, οι οποίοι απαντούσαν αναλόγως. Ξαφνικά, όλα τα συνθήματα σταμάτησαν. Μια ομάδα είκοσι παραστρατιωτικών με επικεφαλής τον Αρκάν, εισχώρησαν στο πέταλο των Ντέλιε και ύψωσαν ένα πανό που έγραφε «20 μίλια από το Βούκοβαρ». Αμέσως μετά υψώθηκαν άλλα δύο που έγραφαν διαδοχικά: «10 μίλια από το Βούκοβαρ» και «Καλώς ήλθατε στο Βούκοβαρ». Ακολούθησε σωρεία πανό, που όλα ανέγραφαν τις πόλεις, που είχαν περάσει στον έλεγχο του σερβικού στρατού! Μέσα σε μια στιγμή, οι οπαδοί της Παρτίζαν και του Ερυθρού Αστέρα, ένωσαν τις φωνές τους, φωνάζοντας συνθήματα υπέρ της Σερβίας. Ειρωνικά θαρρείς, Ντέλιε και Γκρόμπαρι, συμφιλιώθηκαν προσωρινά, με αφορμή τον …πόλεμο και κάποια τραγικά περιστατικά, που έλαβαν χώρα στο Βούκοβαρ.
Το μαρτυρικό Βούκοβαρ σε φωτογραφία του Michael Freeman

Στο μεταξύ, ο αγώνας συνεχίστηκε κανονικά, ωστόσο κανένας από τους 22 ποδοσφαιριστές, δεν μπορούσε να έχει το μυαλό του, στον αγωνιστικό χώρο, αφού όλοι σάστισαν από την πρωτοφανή κίνηση «ομόνοιας» των μισητών κατά τα άλλα, αντιπάλων οπαδών. «Για μια στιγμή, ήμασταν μονιασμένοι. Μας ένωνε το κοινό μίσος για τους Κροάτες και η αγάπη για την Σερβία. Πιστεύω ότι αυτό που συνέβη εκείνη την ημέρα, δεν έχει προηγούμενο και αμφιβάλλω αν θα συμβεί ποτέ ξανά, στο μέλλον. Είχαμε την αίσθηση, ότι ενώνοντας τις φωνές μας, θα αλλάζαμε τον κόσμο», συμπληρώνει ο Τοντόροβιτς.

Ο Ζέλικο Τόμιτς, υπήρξε μέλος του σερβικού κοινοβουλίου. Ο ίδιος είναι ένθερμος υποστηρικτής της Παρτίζαν, αλλά απεχθάνεται τις ακρότητες. «Πρέπει να καταλάβουμε, ότι για να προοδεύσουμε σε αθλητικό επίπεδο, πρέπει να απομακρύνουμε την διαφθορά, κυρίως από το ποδόσφαιρο. Όταν η Παρτίζαν πούλησε τον Κέτσμαν στην Άιντχόβεν, η Φίλιπς, είχε υποσχεθεί ότι θα τοποθετήσει νέο σύστημα προβολέων στο γήπεδο μας. Τίποτα δεν έγινε. Ποσά πηγαίνουν και έρχονται, αλλά καταλήγουν στις τσέπες λίγων. Έτσι δεν γίνεται τίποτα και η βία ενισχύεται.»

Ερυθρός Αστέρας και Παρτίζαν, είναι δυο σπουδαίοι, ιστορικοί σύλλογοι και είναι κρίμα, να μνημονεύονται μελλοντικά, μόνο για τις ακρότητες των οπαδών τους, στις μεταξύ τους αναμετρήσεις. Αν οι διοικούντες τους, αποφασίσουν να κινηθούν με γνώμονα την δημιουργία και όχι το εύκολο και γρήγορο χρήμα και οι οπαδοί ακολούθως, περιοριστούν στις, ομολογουμένως, εκπληκτικές παραστάσεις, που μπορούν να παρουσιάζουν στις εξέδρες, τότε ίσως, το Σέρβικο ποδόσφαιρο, αποκτήσει ξανά σφυγμό. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου